Jak cię złapią, to znaczy, że oszukiwałeś. Jak nie, to znaczy, że posłużyłeś się odpowiednią taktyką.
6. Brak empatii ze strony społeczności polskiej w stosunku do pozostałych mieszkańców powiatu słonimskiego Nastrojom tym miejscowe społeczeństwo polskie rychło dało wyraz. Niechętnie powitało przybyłego w pierwszych dniach czerwca do Słonimia oficera białoruskiego p. Mecelli [wg relacji Weesego – Moskala], który z upowaŜnienia Komisarza Generalnego ZCZW, Jerzego Osmołowskiego, miał zorganizować delegację na Zjazd Białoruski w Wil- nie. Kazimierz Weese wyraźnie napisał, iŜ społeczność polska po prostu nie rozumie po- trzeby owego zjazdu28. Nastrój [pozostałej] ludności w czerwcu 1919 r. K. Weese określił mianem „znośne- go, lub dobrego zupełnie”, chociaŜ wojsko (szczególnie ułani i Ŝandarmi29) traktowało ją bardzo ostro. „UŜywanie bata jest przyjęte i stosuje się go nie zawsze potrzebnie”. Konklu- dując Kazimierz Weese wyraził swoją opinię: „Gdyby nawet bolszewików nie było, to się ich stworzy, dzięki nieodpowiedzialnym i bezkarnie grasującym jednostkom”30. Wobec takich informacji trudno się dziwić, iŜ „Milicja Ludowa w Słonimie prowadziła agitację »bolszewicką« (…)”31 7. Niewydolność administracji „polskiej” Nastrój ludności polskiej Weese ocenił jako dobry, chociaŜ odnotował pewne roz- czarowanie do administracji, która „na ogół mało jest sprawna i nie wolna od pozostałości moskiewskich, w postaci łapówek i naduŜyć, lub błędów, mówiąc delikatnie”. Ludność prawosławna w okolicach mieszanych zachowywała się w pierwszej po- łowie czerwca 1919 r., wg Weesego, poprawnie i „przyzwyczajała się do polskich rządów”. 24 Ibidem, k. 265-266 Nr 68/43 Słonim Raport 4. Obwód StraŜy Kresowej za czas od 15 do 31 maja, 28 V 1919 r. Podp. Kazimierz Weese. 25 Ibidem, k. 401-403, 404-407 Obwód Słonimski StraŜy Kresowej Raport Nr 5 za czas od 1 VI do 15 VI 1919 r. Podp. Kazimierz Weese. 26 Wybrano trzech: Grabowskiego , Franciszka Czerechowicza, Pławskiego. 27 CAW I.301.8.673 k. 401-403, 404-407 Obwód Słonimski StraŜy Kresowej… 28 Ibidem. 29 Zabójstwo Ŝandarma w Derewniu, robiona sprawa polityczna, a to za to, Ŝe po pijanemu obił chłopa, rozstrzela- no 7 chłopów, 4 zaocznie skazano na śmierć. 30 CAW I.301.8.673 k. 401-403, 404-407 Obwód Słonimski StraŜy Kresowej… 31 Ibidem. 41 Rok 1919 w raportach StraŜy Kresowej. Rejestracja zmiany nastrojów społecznych. ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ ¯ Jedynie na południu powiatu, za Kosowem włościanie nie kryli swych sympatii bolszewickich lub moskiewskich, nie chcieli nie tylko szkół polskich, lecz nawet niechętnie widzieli inicjatywę kooperacyjną. Był to – wg relacji autora – teren silnej agitacji Ŝydow- skiej. Weese odnotował równieŜ jednostkowe dowody przychylności dla Polski32. Na zmianę nastrojów w powiecie słonimskim musiały mieć wpływ dwa wydarzenia z początków lata 1919 r.: 1. Utworzony został Okręg administracyjny Brzeski i pow. słonimski został mu podporządkowany. Pomocnikiem Komisarza Okręgowego został Władysław Jeśman, oby- watel z powiatu słonimskiego, człowiek ogólnie szanowany, uwaŜany za wyrobionego, pracujący społecznie od dawna, „lecz przy tem zdecydowany n-dek i przeciwnik komen- danta Piłsudskiego (...)”33 Ta nominacja nie mogła sprzyjać wyjściu z rysującego się impa- su. 2. Drugiej przyczyny upatruję w wydarzeniach w łonie władz StraŜy Kresowej. 20 czerwca 1919 r. odbył się w Wilnie Zjazd Wileńskiego Okręgu StraŜy Kresowej. W sprawozdaniu z tego zjazdu czytamy: „Zjazd zajął się rozpatrzeniem sytuacji politycznej na terenie ziem wschodnich i najbliŜszymi zadaniami StraŜy Kresowej w zakresie politycz- nym. Uznając za punkt wyjścia Odezwę Wodza Naczelnego StraŜ Kresowa winna przygo- tować ludność do przyszłego plebiscytu względem Sejmu Dzielnicowego w Wilnie, za pomocą zbierania podpisów za przyłączeniem do Polski, szerzenia odpowiednich wydaw- nictw, agitacji ustnej itp. ZastrzeŜono w trakcie obrad, by unikać wszelkich uchwał i mani- festacji, przesądzających sprawę granic i ustroju byłego Wielkiego Księstwa Litewskiego, aby nie utrudniać postępów akcji wojskowej i dyplomatycznej polskiej, zmierzającej ku połączeniu z Polską Kowieńszczyzny i wschodniej Białorusi. W celu usystematyzowania akcji politycznej Zjazd postanowił załoŜyć w Wilnie Towarzystwo StraŜy Polskiej, które do czasu najbliŜszego Zjazdu Ogólnego delegatów Kół StraŜy Kresowej będzie działało jako filia „StraŜy Kresowej” w Lublinie34. 22 czerwca 1919 r. w trakcie zebrania Towarzystwa Rolniczego w Słonimie pan Wołodkowicz oraz Kierownik Obwodu (?) SK przedstawili projekt utworzenia w powiecie słonimskim „StraŜy Polskiej”. Według informacji Kazimierza Weese Rada Narodowa zaleciła swoim delegatom popieranie „StraŜy Kresowej”. Jeden z delegatów powiatu słonimskiego na zjazd w Białymstoku35, delegat Gra- bowski, wybrany na zebraniu przedstawicieli Komitetów Parafialnych zwołanym z inicja- tywy Towarzystwa Rolniczego (o wyborach tych wspominałam przed chwilą), oświadczył instruktorowi Kazimierzowi Weese, Ŝe będzie… popierał StraŜ Polską. 32 Szkoły polskie są poŜądane w okolicach „czysto prawosławnych” parafii słonimskiej (Derecz i Rendzinow). Na przedstawieniu ludowem w Robotnie, urządzonym przez Koło Polek, było wielu prawosławnych. W programie wieczoru były deklamacje białoruskie. Do Koła Polek Rendzinowskiego (Robotna była filią) naleŜą dwie prawo- sławne włościanki, uwaŜające się za Polki. Pop w Rendzinowszczyźnie głośno mówi, Ŝe jest przyjacielem Pola- ków i chce być lojalnym obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej (…) 33 CAW I.301.8.673, k. 292-292v-293-293v. SK WO Obwód Słonimski. Raport N6 za czas od 15 VI do 30 VI 1919 r. Raport polityczny. Podp. Kierownik Obwodu Kazimierz Weese. 34 Ibidem, k. 271-279 [284-291], Sprawozdanie ze zjazdu Instruktorów Wileńskiego Okręgu StraŜy Kresowej w dn. 20 VI 1919 r. 35 Jak się okazało, zjazdu w Białymstoku nie było (…) zaszła omyłka zjazd ma się odbyć 26 czerwca w Warsza-
|
Wątki
|