Jak cię złapią, to znaczy, że oszukiwałeś. Jak nie, to znaczy, że posłużyłeś się odpowiednią taktyką.
6. Liberalizm polityczny stara się więc przedstawić opis tych wartości jako wartości szczególnej dziedziny - dziedziny politycznej - a stąd jako pewien pogląd nie oparty już na szerszej podstawie. Obywatelom pozostawia się do indywidualnego rozstrzygnięcia - stanowi to składnik wolności sumienia -jak według nich owe wartości dziedziny politycznej mają się do innych wartości ich rozległej doktryny. Wciąż bowiem przyjmujemy, że obywatele mają dwa rodzaje poglądów - pogląd rozległy i pogląd polityczny - oraz że ich całościowy pogląd można podzielić na dwie części, odpowiednio ze sobą związane. Mamy nadzieję, że czyniąc tak możemy w skutecznej praktyce politycznej oprzeć normy konstytucyjne i podstawowe instytucje sprawiedliwości wyłącznie na tych politycznych wartościach, rozumiejąc je jako podstawę publicznego rozumu i uzasadniania. 2. Kwestia stabilności 205 koncepcji społeczeństwa i takiejż politycznej koncepcji osoby, których to koncepcji wymaga stosowanie ideałów i zasad praktycznego rozumu. Chociaż więc polityczna koncepcja sprawiedliwości odwołuje się do faktu rozumnego pluralizmu, to nie jest polityczna w zły sposób - to znaczy, na jej formę i treść nie wpływa istniejąca równowaga sił politycznych między rozległymi doktrynami. Ani też jej zasady nie wyrażają kompromisu między bardziej dominującymi spośród nich. 2. Żeby jaśniej ukazać ideę stabilności, rozróżnijmy dwa sposoby, w jakie może się nią zajmować koncepcja polityczna8. Jeden sposób jest taki, że traktujemy stabilność jako kwestię czysto praktyczną: jeśli dana koncepcja nie jest zdolna trwać, to daremne są próby jej urzeczywistnienia. Być może sądzimy, że istnieją dwa osobne zadania: jedno polega na opracowaniu koncepcji politycznej, która wydaje się rozsądna, czy też rozumna, przynajmniej nam; drugie polega na znalezieniu sposobów skłonienia innych, tych, którzy ją odrzucają, by także ją podzielili; lub jeśli to się nie udaje, by działali w zgodzie z nią, w razie potrzeby skłaniani do tego karami nakładanymi przez władzę państwową. Dopóki można znaleźć środki perswazji bądź wymuszania, uważa się tę koncepcję za stabilną. Jednak sprawiedliwość jako bezstronność, jako pewna koncepcja liberalna, zajmuje się stabilnością w inny sposób. Znalezienie stabilnej koncepcji nie jest tylko kwestią uniknięcia nieskuteczności. Liczy się raczej to, jakiego rodzaju stabilność zostaje zapewniona, jaki charakter mają zapewniające ją siły. Chcąc odpowiedzieć na pierwszą z dwóch kwestii stabilności, o których była mowa wyżej, staramy się wykazać, że, jeśli spełnione są pewne założenia konkretyzujące jakąś rozumną psychologię człowieka i normalne warunki ludzkiego życia, to ci, 8 W tym paragrafie wykorzystuję dyskusję, jaką przeprowadziłem ze Scanlonem. 204 Wykład IV. Idea częściowego /consensu bezstronność jest dostatecznie stabilna. Jeżeli nie jest, to nasza polityczna koncepcja sprawiedliwości nie jest zadowalająca i musimy ją w jakiś sposób zrewidować. Problem stabilności obejmuje dwie kwestie. Pierwsza to ta, czy ludzie, którzy wzrastają w sprawiedliwych instytucjach (jak je definiuje nasza polityczna koncepcja), nabywają normalnie wystarczającego poczucia sprawiedliwości, tak by na ogół się do nich stosować. Druga kwestia to ta, czy ze względu na ogólne fakty charakteryzujące publiczną kulturę polityczną
|
WÄ…tki
|