Jak cię złapią, to znaczy, że oszukiwałeś. Jak nie, to znaczy, że posłużyłeś się odpowiednią taktyką.
). Jeżeli jednostce brak tego typu pierwotnego uznania, jej innowacje pozostaną na ogół pomysłami prywatnymi, nie wywołując żadnego rezonansu w
społeczności i nie prowadząc wobec tego do żadnych konsekwencji społecznych. Drugi typ podmiotów zmiany to role innowacyjne (artystów, wynalazców, uczonych, mędrców, szamanów, czarowników, intelektualistów, ekspertów, dyktatorów mody itp.). W tym przypadku predyspozycje i prerogatywy do wprowadzenia innowacji normatywnych są wbudowane w strukturę roli społecznej, bez względu na to, kto ją konkretnie wypełnia. Innowacyjność i kreatywność stanowią oczekiwania społeczne, powinności każdego wykonawcy roli, niezależnie od jego indywidualnych przymiotów. Oznacza to nie tylko „blankietoweʺ niejako, aprioryczne przyzwolenie społeczne na podejmowanie innowacji, ale coś więcej ‐ obowiązek ich podejmowania. Uczony na przykład musi „wnieść oryginalny wkład do naukiʺ. Niewywiązywanie się z obowiązku innowacyjności może prowadzić do pozbawienia jednostki prawa pełnienia ról tego rodzaju. Młody badacz naukowy musi w pewnych terminach przedstawić oryginalne osiągnięcia w doktoracie czy habilitacji, inaczej bowiem ulegnie ‐ jak się eufemistycznie powiada „rotacjiʺ, czyli po prostu straci pracę. Trzeci typ podmiotów zmiany to organizacje innowacyjne (legislatywy, parlamenty, komisje reform, zespoły badawcze, biura konstrukcyjne, trusty mózgów itp.). Obowiązek inicjowania i wprowadzania innowacji normatywnych jest w tym przypadku konstytutywnym składnikiem statutu czy „kartyʺ takich organizacji. Podejmowane w ich ramach działania mają charakter zbiorowy, a innowacja rodzi się jako efekt kooperacji. Czwarty typ podmiotów zmiany to zbiorowości, środowiska czy kręgi społeczne o charakterze nowatorskim („Cyganeriaʺ artystyczna, studenci, muzycy jazzowi, filmowcy, sekty religijne itp.) Najczęściej mają one charakter nega‐tywistyczny ‐ kontestacyjny, kontrkulturowy, nonkonformistyczny; odrzucają przyjęte w szerszym społeczeństwie zwyczaje, kanony, praktyki dlatego właśnie, że są przyjęte powszechnie. Taka pryncypialna negacja może przekształcić się w swoistą środowiskową ideologię, a nawet może stać się uznaną społecznie prerogatywą danego środowiska, któremu przyzwala się na „dziwactwaʺ lub „odmiennośćʺ. Oczywiście negacja prowadzi prędzej czy później do zaproponowania i lansowania wzorów czy reguł alternatywnych ‐ nowej obyczajowości, nowego stylu życia, nowego sposobu ubierania się itp. Piąty, bardzo ważny typ kolektywnych podmiotów to ruchy społeczne, które ‐ jak pamiętamy z rozdziału siódmego ‐ z definicji ukierunkowane są na zmianę norm czy wartości społecznych (ruchy młodzieżowe, feministyczne, ekologiczne, religijne, polityczne itp.). Krystalizują się one wokół wyraźnego, artykułowanego i uświadamianego celu, jakim jest pozytywne, konstruktywne przekształcenie norm i wartości czy to w jakimś zakresie partykularnym (ruchy reformatorskie), czy to w ich całokształcie (ruchy rewolucyjne), i podporządkowują wszystkie swoje działania i wysiłki temu celowi. 310 Szósty wreszcie typ podmiotów innowacji to zwykli ludzie, którzy w swoim codziennym życiu wprowadzają jakiś nowy sposób mówienia, zwracania się do innych, ubierania się, strzyżenia, przyrządzają nowe potrawy, meblują po nowemu mieszkanie, wypełniają wolny czas nową formą rozrywki itp., a praktyki te znajdują naśladowców najpierw wśród znajomych, potem wśród znajomych znajomych itd., aż w końcu przyjęte zostają w szerszym środowisku. Bardzo istotne zróżnicowanie potencjału innowacyjnego każdego z wymienionych podmiotów zależeć może od ich zewnętrznego, lub przeciwnie ‐ wewnętrznego usytuowania w stosunku do tego systemu społecznego, którego struktura normatywna jest przedmiotem zmiany. Zmiana normatywna może być inicjowana i forsowana spoza systemu, niejako „importowanaʺ z innego
|
Wątki
|