Jak cię złapią, to znaczy, że oszukiwałeś. Jak nie, to znaczy, że posłużyłeś się odpowiednią taktyką.
—
fłll ly zawiniłeś, załagodzę to, i jeśli nie ty zawiniłeś, także 1 i godzę. Idź, szukaj boga burzy, póki jego dziad jeszcze /szy (o tym?). Dokąd mam iść i go szukać? — zapytał ojciec boga Oddam ci go — odparła Hannahanna: — Idź, przy- pszczolc, a sama ją pouczę, co czynić, i ona będzie Ojciec boga burzy powiedział: — Szukali go i mali bogowie i nie znaleźli, a ta pszczoła ma iść i go zn.i leźć? Jej skrzydła są słabe, ona sama jest słaba, toż oni sn rozminą! Na tej wypowiedzi akcja łączy sie^pnownie z przytoczona wyżej mitem o Telipinu. Dalszy ciąg tekstu nie zachowa! się, doph i w drugiej kolumnie tabliczki czytamy, że bóg burzy... Wodę ... od Słońca [...] dłonie polał i sobie1 [...] Zii>>\. przed oblicze swego ojca się udał i przyniósł [zboże, I urodzaj, dostatek i sytość. Poszedł ku dworowi [...] Bogów >> którzy byli w domu jego ojca, jedli i nasycili się, [pili i ujm sili pragnienie]. Po kilku kolejnych wierszych następuje spora luka. Dalszy tekstu odnajdujemy w kolumnie trzeciej. Wylicza się tu z;il magiczne Kamrusepy, opowiada się o ostatecznym powrocie I burzy, o „ożywieniu"" domostwa i przekazaniu królowi owi runa. Z końcowych fragmentów wynika, że celem także i tego r> i było zjednanie bóstwa i zapewnienie dobrobytu parze królem i krajowi. Na uwagę zasługuje fakt, że w micie występują > i dziad boga burzy, tymczasem z większości dokumentów religii wynika, że to właśnie bóg burzy'był uważany za najważnicr i zarazem najstarszego boga panteonu anatolijskiego, głowę U rodziny. Jak wytłumaczyć pojawienie się przedstawicieli ji starszych pokoleń? Możliwe, iż omawiany tekst stanowi M „prowincjonalną" wersję mitu o zaginionym bogu i jest odl) wierzeń, które nie przeniknęły do obowiązującego panteonu. V\ tych wierzeń bóg burzy byłby zatem którymś z kolei, a nie pier\< władcą świata bogów i ludzi — podobnie jak w innych rei starożytnego Wschodu, na przykład u Hurytów (por. mity o Kumarbim). Hannahanna, w panteonie bóstwo raczej podrzędne, w on nych mitach zajmuje wybitną pozycję. Jej imię znaczy „Prab. Żyje w świecie podziemnym (mówią o tym teksty obrzędowi 86 l'hskorzeźba przedstawiająca Kybele znaleziona w Ankarze, »tł VI w. p.n.e. spora' w ładzę nad innymi bóstwami. Hannahanna posiada u naczelnego bóstwa w społeczności epoki patriarchatu, a więc w . tolijskich milach i rytuałach jest reliktem minionego etapu wir religijnych, chociaż jej ..uprawnienia" pozostawały żywe w tm> ludowej, o czym świadczą teksty magiczne. Posłańcem Hannah, jest pszczoła — kolejna pozostałość wcześniejszej epoki. W In. turze naukowej zwracano uwagę ńa typologiczne pokrewien.i Hannahanny i bogini Ma-Kybele, co uwidacznia się jeszcze banl/n kiedy przypomnimy, że kapłanki Kybele zwały się meliss.ii „pszczoły". W innym rytuale-micie hetyckim. też o „publicznym" chaiM' rze, właśnie Hannahanna jest boginią, która odeszła. Zach<>' fragmenty mitu są mocno zniszczone: pojawiają się w nich pi niewielkie zresztą różnice w stosunku do poprzednio omawi.r tekstów. Warto jako ciekawostkę ptzytoczyc opis jednego z żabi magicznych mających uśmierzyć gniew bogini. [Przyniósł ('?). drzewo] karsani z gór, do ogniska ji Z ugoru przyniósł [...] i wsypał [do ognia]. Usiedli ... I niósł świętej wody ze źródła królowej i lał ją z góry. Po' obłok, zapach uniósł się w górę i wszedł w Hannah;t w jej ciało [...]. Przegnał wściekłość, wzburzenie, pi i gniew Hannahanny... Przy okazji należy też wspomnieć o innym fragmencie, w ki Hannahanna wysyła pszczołę na poszukiwanie zaginione^ owczego runa. Pszczoła odlatuje, a bogini oczekuje jej pm Uczyniła Hannahanna trzy źródła. Nad tym (źrcu > stoi drzewo ippia, obok tego drewniana miska stoi, tego zaś ogień płonie. 1 siedzi Hannahanna, spogląda i siebie. Przyleciała pszczoła, położyła runo na misce, i Maiatanzipa usiadł pod drzewem ippia i mówi: (d tekst uszkodzony i niezrozumiały). Pewne zniszczone urywki tekstów opowiadają o tym. j.i burzy poszukiwał swej córki Inary. Boginię tę znamy już z roi ,ila w micie o walce boga burzy z Wężem. W poszukiwaniach lakże udział Hannahanna i pszczoła. Pojawia się również bóg ,; niestety, zapowiadający się interesująco tekst jest tak znisz- . że nie nadaje się do tłumaczenia. ;i uwagę zasługuje rytuał przyzywania boga burzy,miasta Nerik, rający partie mitologiczne, spisany prawdopodobnie w drugiej le XIII wieku p.n.e. Wysuwa się przypuszczenie, że obrzęd iwiano na intencję sprowadzenia deszczu, w związku z długo- I suszą, jaka nawiedziła wówczas Anatolię. Susza ta spowodo- /e Hetyci zwrócili się z prośbą o pomoc do egipskiego faraona iplaha, który — związany z krajem Hatti traktatem o przyjaźni emnej pomocy — rozkazał skierować do portów Cylicji trans- /.boża. Rytuał odprawiano w miejscowościach Lala i Nera >liżu Nerik. Kapłan składa „w głąb jaskini" ofiary dla boga /. Nerik, dla bogini Wuruszemu i odwiecznych bóstw, nawo- jezyku protohetyckim, wreszcie recytuje mit. Wyjaśnia, że urzy „rozgniewał się i odszedł w głąb jaskini", a przez nią ul ku brzegowi dziewięciu mórz, zszedł ku brzegom czcigodnej lub: czcigodnych rzek)... ku morzu się zbliżył". Po raz pierwszy ¦/najemy przyczynę gniewu boga: „odłączył się od ludzkości ionej krwią i zbrodnią". Stopniowo recytator przechodzi do rotnie powtarzanych formuł przyzywania bóstwa: „Niechaj i boga burzy z Nerik rzeka Nakkilijata, z morza, z głębin I go przywiedzie! Z dziewięciu brzegów niechaj go przywie- W paralelnym tekście czytamy: „Przybądź, boże burzy miasta /, niebios, jeśli przebywasz u twego ojca, albo też z czarnych mi, jeśli przebywasz u Ereszkigal, twej matki!" Liczne ele- obrzędu, zarówno w sferze kosmologii jak i kultu, wykazują v obce, charakterystyczne dla schyłkowego okresu religii iej. .pomniano już o micie, w którym bóg burzy gniewa się na i.| Asmunikal, co jest przyczyną jego odejścia. Na tabliczce val się częściowo opis wydarzeń, które poprzedziły to, co ilo po zniknięciu bóstwa. Bóg burzy rozgniewał się na Asmunikal [(tak, że) ...] , prawy but na lewą nogę naciągnął, obrócił się i odszedł Okna zasnuły się mgłą itd. Tę scenę, a także inne zabawne momenty występujące w traki >¦ ubierania się odnajdujemy również w micj^g zaginięciu dwóch do-, tajemniczych bóstw o imionach Anzili i Zukki, zaliczanych pr/i niektórych badaczy do grupy bogiń losu. Rytuał, do którego ów mit został włączony, miał charakter prywatny i dotyczył oczyszc/i
|
WÄ…tki
|