Jak cię złapią, to znaczy, że oszukiwałeś. Jak nie, to znaczy, że posłużyłeś się odpowiednią taktyką.
1. Stosuj rzetelne narzędzia pomiaru. Wielu badaczy z doświadczeniem w dziedzinie osobowości i psychologii społecznej nie docenia wagi rzetelnych narzędzi pomiaru często używając skal 119 7 zero-jedynkowych oraz miar o nieznanej rzetelności. Nierzetel-ność prowadzi do zaniżenia wartości efektów oddziaływania. Odpowiednie połączenia bodźców, sytuacji, momentów badania ocen czy stosowanych narzędzi pomiaru często może stanowić jeszcze jedną metodę poprawy rzetelności (Epstein, 1983). 2. Śledź przebieg oddziaływania. W wielu badaniach stosowanych oddziaływanie nie dokonuje się z faktycznym udziałem badacza ale raczej personelu pomocniczego takiego, jak lekarze, pielęg. niarki. W tych warunkach istotną rzeczą jest monitorowanie ja kości oddziaływania i dostarczanie niezbędnej informacji zwrot nej osobom prowadzącym interwencję w celu poprawy rzetelno ści oddziaływania (Cook i in., w druku; Sechrest i in., 1979). Zmienne uboczne, które mają wpływ na jakość oddziaływania niekiedy mogą również być poddane pomiarowi, a ich wpływ usunięty za pomocą analizy statystycznej. 3. Zwiększaj jednorodność grup badanych. Badanie grup hete rogenicznych zazwyczaj prowadzi do zwiększenia wariancji błę du. Dobór możliwie homogenicznych prób osób badanych zmniejsza wariancję błędu, aczkolwiek niekiedy dokonuje się to kosztem zmniejszenia trafności zewnętrznej. Analizy statystyczne, które wykorzystują wyniki pretestów korelujące ze zmienną kry- terialną w przypadku niektórych planów badawczych mogą rów nież zredukować wariancję błędu. 4. Zwiększaj liczebność próby. Badacze z doświadczeniem labora toryjnym często prezentują nazbyt optymistyczne pojęcie o wiel kości efektu badania, który może być wykryty przy względnie małej liczebności próby. W warunkach wysoce kontrolowalnych, które są charakterystyczne dla badań laboratoryjnych, stosowane przez nich testy statystyczne zbyt często cechują się niską lub co najwyżej przeciętną mocą (zob. Cohen, 1962); w warunkach te renowych, w mniejszym stopniu kontrolowalnych przy podobnie małych próbach testy te mają niewielkie szansę wykrycia nawet istotnych i mocnych związków między zmiennymi. Planując swoje badania i zabiegając o odpowiednią liczebność próby w celu stworzenia rzetelnych podstaw dla weryfikacji hipotez ba dawczych, badacze powinni starać się równocześnie określać moc stosowanych testów. Aby zwiększyć tę moc, grupy badaw cze powinny być w miarę możliwości równoliczne. 120 I Trafność wewnętrzna ?' W momencie, gdy znana jest różnica pomiędzy grupą poddaną odlatywaniu i porównawczą pod względem zmiennej zależnej, powstaje ytanie na ile ten efekt może być przypisany oddziaływaniu. Eksperymentatorzy prowadzący badania laboratoryjne przechodzą zazwyczaj beztrosko do porządku dziennego nad tą kwestią i zajmują się kwestią trafności teoretycznej (construct validity) badania (zob. następny paragraf) ufni, że zasada randomizacji spełnia swą rolę przez cały czas trwania badania oraz że żadne niekontrolowane czynniki nie wywierają wpływu na zmienną eksperymentalną oraz samych badanych. Tymczasem dla badacza w dziedzinie badań stosowanych pierwszoplanową i podstawową rzeczą jest rozwijanie procedur maksymalizujących trafność wewnętrzną badania. Cook i Campbell (1979) przedstawili wyczerpującą listę możliwych zagrożeń trafności wewnętrznej. Są to czynniki, które mogą powstrzymywać badacza od jednoznacznego wiązania zaobserwowanego efektu eksperymentu z działaniem zmiennej niezależnej. Zadaniem badacza w dziedzinie badań stosowanych jest identyfikacja wszystkich możliwych zagrożeń planu badawczego i dziedziny badania; nie wszystkie zagrożenia są jednakowo możliwe w różnych planach badawczych. Następnie badacz może opracować dodatkowe procedury, których celem jest usunięcie możliwie największej liczby zagrożeń. Częściowa lista tych zagrożeń oparta na kategoryzacji Cooka i Fitzgeralda (w druku) przedstawiona jest poniżej. Inne zagrożenia będą omówione w dalszej części rozdziału poświęconej eksperymentom społecznym. Zagrożenia wynikające ze zmian, jakim podlegają sami badani i ich doświadczenie. Dwa rodzaje zagrożeń powstają w związku z procesami, które zachodzą w czasie pomiędzy pomiarem początkowym (pretestem) i końcowym (posttestem). Są to: dojrzewanie i historia. 1. Dojrzewanie. W pełnym cyklu życia człowieka zachodzi wiele procesów wzrostu i regresji bez udziału jakichś zaplanowanych oddziaływań zewnętrznych. Dzieci stają się fizycznie coraz mocniejsze, wykazują rozwój rozmaitych umiejętności oraz przejawiają coraz bogatszą wiedzę na temat czynności sprzyjających zachowywaniu dobrego zdrowia. Ludzie starzy zaś czasem przejawiają dokładnie odwrotny kierunek zmian. 121 2. Historia. To zagrożenie powstaje, gdy pomiędzy pretesten, i posttestem wystąpi wydarzenie, które nie jest częścią oddzi^ wania, a jest możliwe, że to właśnie ono spowodowało zaobser wowany efekt. Badacz zajmujący się wpływem zwiększenia pr?e widywalności w środowisku domu opieki społecznej na stan zdrowia jego rezydentów nie może być pewien, czy pomyślny wynik badań jest rezulatatem tej zmiany, jeżeli w czasie trwania badania nastąpiła zmiana leków podawanych pacjentom. Zagrożenia związane z pomiarem. Z samym procesem pomiaru związa-ne są dwa zagrożenia: testowanie i narzędzia pomiaru. 3. Testowanie. Każde badanie osób biorących udział w ekspery. mencie może wpłynąć na wyniki w czasie późniejszych pomia rów. Nastolatki pytane o ich nawyk palenia mogą zmniejszyć li czbę wypalanych papierosów, pacjenci poddani badaniu posiada nych informacji na temat zdrowia mogą pamiętać poprawne od powiedzi z poprzedniego badania, ludzie u których zdiagnozowa- no cukrzycę i poinformowano o jej objawach mogą pod wpły wem tej informacji z większą uwagą śledzić dalsze występowa nie objawów.
|
WÄ…tki
|