Jak cię złapią, to znaczy, że oszukiwałeś. Jak nie, to znaczy, że posłużyłeś się odpowiednią taktyką.
Minęło już bowiem przeszło 40 lat od II wojny światowej i wprowadzenia państwowej służby zdrowia. A jednak, mimo znacznego spadku umieralności, stosunek wskaźnika zgonów z powodu urodzeń przedwczesnych, około- i poporodowych w klasach IV i V w stosunku do klas I i II pozostał w latach siedemdziesiątych praktycznie niezmieniony 2.
W związku z tym nasuwa się pytanie, czy dostępność świadczeń służby zdrowia była jednakowa dla wszystkich klas społecznych. 1 R. Illsley: Wczesne przewidywanie zagrożeń okresu okołoporodowego. W: Badania socjologiczne..., op. cit. 2 Natomiast „drgnęły'' zgony pourodzeniowe, a więc te, które są szczególnie związane z narażeniem środowiskowym. Wydaje się możliwe, że w tych bardzo niskich wskaźnikach komponent środowiskowy będzie stopniowo coraz bardziej zdominowany przez biologiczny, który nie jest różnicowany klasą społeczną. 169 Wątpliwe jest jednak, czy słuszne jest samo założenie, że jednakowy dostęp do świadczeń dla wszystkich może spowodować taką równość (lub wyrównywanie), jeśli w tym samym czasie utrzymują isię różnice klasowe w niemal wszystkich sferach życia społecznego, począwszy od zarobków, warunków mieszkaniowych i odżywiania, skończywszy na wykształceniu, postawach i nawykach. Instytut Socjologii Medycyny w szkockim mieście Aberdeen, kierowany od wielu lat przez profesora Illsleya, dysponuje wynikami unikalnych badań perspektywicznych, które rozpoczęto przeszło 30 lat temu. Badano wszystkie kobiety zgłaszające się do szpitala dla odbycia porodu (ponad 98% mieszkanek Aberdeen rodziło w szpitalach). Badania tych kobiet i ich mężów dotyczą całokształtu historii społecznej i zdrowotnej trzeciego już obecnie pokolenia mieszkańców Aberdeen. Stanowią one bogate źródło wiedzy społecznej i medycznej, związanej z procesami reprodukcji, m.in. ze zgonami okołoporodowymi. Badania te zwróciły uwagę na dominujące znaczenie długofalowej historii społecznej i zdrowotnej matki dla określenia jej „sprawności reprodukcyjnej" i dostarczyły argumentów, które kwestionowały postawę placówek medycznych, zorientowanych głównie „na chorobę", przy niedostatecznym uwzględnianiu profilaktyki i zdrowia publicznego. Pokrywało się to z ogólniejszymi twierdzeniami socjologów brytyjskich, krytykujących realizację postulatu wyrównywania stopy życiowej w powojennym „państwie opiekuńczym". Socjologowie przyznają oczywiście, że nastąpił ogólny wzrost stopy życiowej, ale zwracają uwagę na uporczywe utrzymywanie się dysproporcji, przebiegających równolegle do nierówności w zakresie umieralności związanej z reprodukcją. Klasy zawodowe 'nie są niezmienne. Ulegają przeobrażeniom pod wpływem zmian zachodzących w ekonomii .' technologii oraz nieustannie się odnawiają w miarę tego jak jedni ludzie umierają i odchodzą, a inni rodzą się i przychodzą. Liczebność1 danej klasy zawodowej zależy od miejsc pracy stworzonych przez gospodarkę. Można jednak rekrutować więcej lub mniej ludzi danej klasy, w miarę jak liczebność określonych zawodów wzrasta lub maleje. Głównym czynnikiem, który warunkuje agregaty cech klasy zawodowej w ruchliwym społeczeństwie (w przeciwieństwie do kast w statycznym społeczeństwie) musi być selektywność na „wejściu" i „wyjściu". Wiadomo już, że niezbędnymi warunkami reprodukcji są: prawidłowy rozwój fizyczny, dobre zdrowie ogólne, prawidłowe odżywianie, ruch, opieka medyczna, brak narażenia środowiskowego, warunki, które umożliwiają właściwy rozwój fizyczny w dzieciństwie i młodości rodziców. Wszystko to jest zgodne z wiedzą, motywacją i umożliwia planowanie reprodukcji oraz odpowiednie korzystanie ze świadczeń medycznych dla ewentualnego wykrywania i leczenia patologii. Jeśli w danej klasie społecznej 170 r Tabela 18. Ruchliwość społeczna a cechy społeczno-medyczne. Pierwsze ciąże mężatek w mieście Aberdeen 1951—1954 r. Klasa Ruchliwość międzyklasowa Klasa Cechy matki wychowania I i II (ojciec) wyszła weszła pozostała małżeńska I i II (mąż) 1. Procent ze stopniem testu inteligencji po- wyżej przeciętnej 59 48 77 79 78 2. Procent opuszczają- cych szkoły powyżej wieku minimalnego 51 32 41 79 60 3, Procent w zawodach wolnych, technicz- nych i urzędniczych 66 50 66 90 77 4, Procent ze wzrostem 162 cm lub powyżej 41 32 42 50 46 5. Procent z kondycją fizyczną i zdrowiem dobrym lub b. dobrym 81 76 81 89 85 6. Wskaźnik niskiej wa- gi urodzeniowej (na 100 urodzeń) 5,4 6,9 6,8 3,6 5,2 7. Wskaźnik zgonów okołoporodowych (na 1000 urodzeń) 28 26 14 30 22 IV i V IV i V 1. Procent ze stopniem testu inteligencji po- wyżej przeciętnej 31 37 24 21 22 2. Procent opuszczają- cych szkoły powyżej wieku minimalnego 5 6 5 1 3 3. Procent w zawodach wolnych, technicz- nych i urzędniczych 16 22 14 7 10 4. Procent ze wzrostem 162 cm lub powyżej 23 24 20 21 21 5. Procent z kondycją fizyczną i zdrowiem dobrym lub b. dobrym 60 65 56 51 53 6. Wskaźnik niskiej wa- gi urodzeniowej (na 100 urodzeń) 9,1 8,0 11,6 11 11,3 7. Wskaźnik zgonów okołoporodowych (na 1000 urodzeń) 41 33 55 55 55 Według R. Illsleya 171
|
WÄ…tki
|