Jak cię złapią, to znaczy, że oszukiwałeś. Jak nie, to znaczy, że posłużyłeś się odpowiednią taktyką.
Dlatego zostanie ono przypomniane w możliwie zwięzły sposób. I tak:
c) Obiektywnych, znaczy: istniejących niezależnie od aktów poznawczych ludzkiego intelektu, a przeto przez intelekt tylko odtwarzanych intencjonalnie, a nie tworzonych. Można by w tej chwili zapytać, na czym polega obiektywny charakter norm prawa naturalnego, gdzie się znajduje ten fundament, na którym opiera się ich realne istnienie. Zgodnie z uprzednio daną zapowiedzią temu zagadnieniu zostanie poświęcony osobny rozdział, wobec tego na razie wystarczy czysto deklaratywne stwierdzenie obiektywności prawa naturalnego. d) Powszechnych i niezmiennych (czyli ctuaoiutnych). Mocą tych cech prawo naturalne jest znane wszystkim ludziom, którzy osiągnęli normalny stopień rozwoju umysłowego odpowiednio do poziomu kultury określonego społeczeństwa, ponadto zachowuje tożsamość treści, czyli swą impe-ratywną ważność, niezależnie od subiektywnych nastawień i przeżyć jednostek oraz określonych układów czynników społeczno-kulturowych. Jednakowoż dla niezmienności prawa naturalnego wśród czynników społeczno-kulturowych szczególne znaczenie ma niezależność tego prawa od prawotwórczego stanowienia autorytetu społecznego. W roli takiego autorytetu występuje władza państwowa lub grupa społeczna określająca obowiązujące w danym społeczeństwie ustawy i zwyczaje. W tym punkcie zaznacza się zasadnicza różnica między chrześcijańskim a pozytywistycznym pojmowaniem prawa. Pozytywizm wszelkie prawo uzależnia od stanowienia autorytetu społecznego. IV. Istnienie moralnego prawa naturalnego 289 e) Które uzdalniają podmioty rozumne. Przy formułowaniu określenia ogólnego imperatywu moralnego zostało wyjaśnione, że „uzdolnienie" oznacza w tym przypadku sprawiane przez prawo naturalne powinności i uprawnienia człowieka, czyli jego „prawa do" odpowiedniego działania lub posiadania. f)Do spełniania aktów wewnętrznie dobrych, unikania zaś aktów wewnętrznie złych. W zakres normatywnego porządkowania przez prawo naturalne nie wchodzi więc dziedzina aktów moralnie obojętnych. Leży ona poza granicami prawa naturalnego. Normatywny zasięg prawa naturalnego ogranicza się wyłącznie do aktów wewnętrznie dobrych albo wewnętrznie złych. Stwierdzenie to pozwala objaśnić dodatkowo termin „zbiór norm". Gatunkowa określoność, a równocześnie zróżnicowanie i uwielokrotnienie norm prawa naturalnego znajduje swoją podstawę w analogicznej określoności aktów wewnętrznie dobrych bądź złych. Wiadomo, że akty wewnętrznie dobre bądź złe właściwą sobie treść dobra lub zła czerpią ze swojej zgodności lub niezgodności z odpowiednimi absolutnymi wartościami moralnymi. Wobec tego związanie prawa naturalnego ze sferą aktów wewnętrznie dobrych lub złych oznacza równocześnie wprowadzenie tego prawa w styczność ze światem wartości. Te dwa światy, świat absolutnych imperatywów prawa naturalnego oraz świat absolutnych wartości moralnych pozostają we wzajemnej ścisłej zależności: prawo naturalne zakresowe mieści się w ramach świata wartości, które ze swej strony przenikają to prawo swą aksjologiczną treścią. Wspomniana uprzednio ogólna idea organicznej więzi imperatywów moralnych z moralnym dobrem znajduje tu swoje nowe potwierdzenie. UŚCIŚLENIE ZAJĘTEGO STANOWISKA
|
WÄ…tki
|