Jak cię złapią, to znaczy, że oszukiwałeś. Jak nie, to znaczy, że posłużyłeś się odpowiednią taktyką.
66 Tekst w nawiasie pominięty w wielu kodeksach. 67 Jest to druga z czterech wież wzniesionych przez Jana z Gischali (4, 581).O Ksystos zob. 2, 344, przyp. 215. Co się tyczy bram, to albo chodzi o dwie różne bra-my, albo o dwa skrzydła jednej bramy (por. niżej 325, przyp. 139). 68 Za pasem i między fałdami można było przechowywać pieniądze lub inne przed-mioty (por. 5, 327; Łk 6, 38). 69 Jedna drachma attycka stanowiła dzienny zarobek robotnika. 70 Józef zdaje się zapominać o analogicznych faktach opowiedzianych w Biblii(np. 2 Krl 6, 28 n; Pwt 28, 57). Przeciwstawienie Grecy — barbarzyńcy jest greckiei hellenistyczne. 71 Imię Maria — używane w Nowym Testamencie — u Flawiusza występuje tylkoraz w tym miejscu. Zwykle Józef posługuje się imieniem Mariamme. 72 Hizop jest rośliną niezupełnie zidentyfikowaną. Położenia miejscowości Bete-zuba (w kodeksach są także nazwy Batechor, Betezor) nie jest znane. M. Abel(Geographie de la Palestine, vol. 2, Paris 1938, s. 271) łączy ją z dzisiejszą miejscowo-ścią Zubya na wschód od Pelli. 73 Perea — kraina na wschód od Jordanu i Morza Martwego, granicząca na półno-cy z terenami Dekapolu i na południu z Pustynią Syryjską. 74 Zbrodniczy — greckie oznacza tu wszystko, co sprzeciwia się pra-wu i naturze ludzkiej. 75 Zdanie to można zrozumieć albo w tym sensie, że miasto nie jest godne tego,aby świeciło nań słońce, albo że słońce nie powinno doznać zniewagi spoglądającna takie miasto. Słońce pojęte jest tutaj w sensie objawiania się przezeń Boga (zob.2, 148; 4, 382 n). Rozdział IV 76 Por. wyżej 150 n. 77 27 sierpnia 70 r. 78 Utrata godła mogła także pociągnąć za sobą karę. Wymieniony niżej Eleazar(227) jest tym samym, co wymieniony w 4, 518. 79 Ananos z Emmaus już występował w 5, 531 jako wykonawca wyroku na kapła-nie Mattiasie i jego synach. Być może Magaddates, będący tutaj ojcem Archelaosa, jesttym samym, co Bagadates, ojciec Mattiasa, w cytowanym miejscu, lecz nastąpiło po-mieszanie imion synów. O Emmaus zob. l, 222, przyp. 182. 80 Odprawienie oznacza odesłanie z przesłuchania. 81 Według 5, 201 bramy świątyni obite były złotem i srebrem, to ostatnie topiło sięszybciej. 82 Popołudnie 8 Loos (27 sierpnia) i następująca noc. 83 28 sierpnia 70 r. 84 Wymienieni wyżej dwaj dowódcy już byli wspomniani (Tyberiusz Aleksander — zob. 2, 220, przyp. 143, Sekstus Cerealiusz — 3, 310, przyp. 97). Ten pierwszy wy-stępuje tutaj jako praefectus castrorum, co oznacza, jeśli chodzi o legiony egipskie, naj-wyższą rangę. 85 Larcius Lepidus (znany z napisu na nagrobku — CIL X 6659) był za Wespazja-na dowódcą X legionu (Fretensis). Dowódca XV legionu Titus Frigius jest to prawdopo-dobnie M. Titius Frugi, konsul z 80 r. Fronto Heteriusz (według niektórych kodeksówHeternios lub Liternios) nie jest bliżej znaną postacią. M. Antonius Julianus jest nazwa-ny co może oznaczać zarządcę politycznego (prokuratora) albo urzędnikafinansowego w służbie Tytusa. Jest on, być może, tym samym, którego wymienia Min-cjusz Feliks (Octavius 33, 4) i który też pisał o Żydach. Dowódcy XII legionu (Fulmina-ta) Józef tutaj nie wymienia. 86 Prokuratorowie i trybuni, o których tutaj mowa, to są funkcjonariusze admini-stracyjno-finansowi i podlegli urzędnicy. 87 Są to Żydzi z diaspory, którzy przybywali do Jerozolimy szczególnie w czasieŚwięta Paschy. 88 Szczególnie chodzi o nieustawienie machin wojennych (zob. wyżej 121). 89 Chrześcijański pisarz z IV wieku Sulpicius Severus, który może korzystał z za-ginionego pisma Tacyta, twierdzi przeciwnie niż Józef, że Tytus chciał zniszczyć Przy-bytek. Niektórzy sądzą, że Józef chciał oczyścić Tytusa z zarzutu okrucieństwa, aleogólnie przyjmuje się, że Sulpicius Severus nie korzystał z żadnego źródła dawniejsze-go, jest tendencyjny i nie zasługuje na wiarę. 90 28 sierpnia 70 r. (Niese). 91 Wcześnie rano. 92 Data spalenia pierwszej świątyni przez Nebukadnezara ma dwie wersje w Sta-rym Testamencie — zgodną z podaną przez Józefa (10 dzień miesiąca Loos, 30 sierpnia — hebr. Ab u Jer 54, 12) i niezgodną zawartą w 2 Krl 25, 8 (7 Ab). Tradycja żydowskawyrównywała te różnice, podając jako datę spalenia świątyni 9 Ab. 93 Józef daje tutaj jak i niżej w 268 wyraz cyklicznej koncepcji czasu, charak-terystycznej dla święta klasycznego. 94 Albo przez złote okno. 95 Żołnierz wrzucił zapaloną głownię do pomieszczenia, w którym znajdowały sięzapasy i odzież. Działał on w tym wypadku jako narzędzie woli Bożej („z nieziemskiejpodniety"). 96 Żydzi nie dopuszczali myśli o spaleniu się samego Przybytku. W tej końcowejwalce prorocy zelotów mocno wierzyli w pomoc Bożą (por. 5, 459; 6, 285).
|
Wątki
|