Jak cię złapią, to znaczy, że oszukiwałeś. Jak nie, to znaczy, że posłużyłeś się odpowiednią taktyką.
15. SĄDOWO-LEKARSKA SEKCJA ZWŁOK Przeprowadzenie sekcji zwłok ma doniosłe znaczenie kryminalistyczne. Niewykonanie lub wadliwe przeprowadzenie tej czynności decyduje z reguły o negatywnym wyniku śledztwa. W tych przypadkach, gdy brak jest autorytatywnego stwierdzenia przyczyny zgonu, nie można ustalić jej okoliczności tak istotnej dla faktu zaistnienia przestępstwa. W celu wyrobienia sobie szerszego poglądu lekarz przed przystąpieniem do przeprowadzenia sekcji powinien zaznajomić się z okolicznościami znalezienia zwłok oraz z protokołem zewnętrznym oględzin. Ten postulat jest ściśle związany z zadaniami sądowo-lekarskiej sekcji zwłok. Celem bowiem tej czynności jest nie tylko określenie ogólnej przyczyny zejścia śmiertelnego, lecz także udzielenie odpowiedzi na wiele pytań szczegółowych, dotyczących czasu zgonu, czasu i kolejności powstania obrażeń, rodzaju użytego narzędzia, związku przyczynowego istniejącego pomiędzy stwierdzonymi uszkodzeniami a zgonem, wpływu stanu chrobowego na mechanizm śmierci w przypadku urazów mechanicznych, stanu upojenia alkoholowego itp. Ponadto ważnym celem sekcji zwłok jest pobranie materiałów do badań chemiczno-toksykologicznych, bakteriologicznych, grupowych krwi, farmako- 256 T. Kozieł: Kryminalistyczne aspekty fotomontażu, „Problemy Kryminalistyki" nr 138/1979, s. 224. 607 gnostycznych, mikroskopowych treści z dróg oddechowych, składników „płynu topielnego" itp. Zagadnienia sekcji zwłok są przedmiotem szczegółowych opracowań z zakresu medycyny sądowej, w których zawarty jest opis techniki, metodyki sądowo-lekarskiej i wskazówek diagnostycznych257. Dlatego też wskazać tylko należy na aspekty kryminalistyczne sekcji zwłok, które mogą wyłonić specjalną problematykę i rozszerzyć zakres badań. W przypadku znalezienia zwłok w wodzie konieczne jest ustalenie przyczyn zejścia śmiertelnego w drodze ekspertyzy sądowo-lekarskiej. Brak w narządach dużego krążenia planktonu (znajdującego się w wodzie) przemawia za tym, iż śmierć nie nastąpiła wskutek utonięcia, a zwłoki prawdopodobnie wrzucono do wody w celu upozorowania wypadku lub samobójstwa. Również w przypadkach znalezienia zwłok na miejscu pożaru, dla prowadzącego śledztwo ważne jest stwierdzenie, czy śmierć nastąpiła podczas pożaru czy też zwłoki dopiero po śmierci zostały poddane działaniu ognia. O tym, jak łatwo o pomyłki w ustalaniu przyczyn śmierci, świadczą liczne przypadki opisane w literaturze sądowo-lekarskiej. Interesujące są badania przeprowadzone przez J. G. Parksa i innych w uniwersyteckim centrum medycznym w Los Angeles (USA) w latach 1983-1987. Analizą objęto 80 przypadków zgonów wskutek obrażeń w wyniku pożarów. Były to przeważnie nieszczęśliwe wypadki bądź usiłowania popełnienia samobójstwa. Główne czynniki etiologiczne to: usiłowania samobójstwa, zaśnięcia z zapalonym papierosem, wypadki przy pracy z substancjami lotnymi, pożary mieszkań, wypadki drogowe. Najczęściej występującym środkiem powodującym obrażenia ze skutkiem śmiertelnym była benzyna. Najczęstszymi czynnikami ryzyka były: nadużywanie narkotyków i alkoholu (25% przypadków) oraz zaburzenia umysłowe (19%). Badania pozwoliły na opracowanie odpowiednich środków prewencyjnych w tym zakresie258. Znalezienie hemoglobiny tlenkowęglowej we krwi potwierdza przypuszczenie o działaniu gazów trujących, zwłaszcza gdy zwłoki leżały w zamkniętym pomieszczniu. Obecność sadzy w drogach oddechowych pozwala przyjąć, że ogień działał jeszcze na żywego człowieka. Te same wnioski można wyciągnąć na podstawie charakterystycznego nadpalenia wystających części rzęs, na co pierwszy zwró- 257 Por. np. J.S. Olbrycht, J. Kowalczykowa: Diagnostyka sekcyjna anatomopatologiczna i sądowo-lekarska, Warszawa 1952, oraz E. Chróścielewski, S. Raszeja: Sekcja zwlok, Warszawa 1970. Z nowych pozycji należy wymienić: Arbeitsmethoden der medizinischen und naturwissenschaf-tlichen Kriminalistik, Bd. 18, Liibeck 1988; S. Berg: Gmndriss der Rechtsmedizin, Miinchen 1984; B. Forster, D. Ropohl: Rechtsmedizin, Stuttgart 1979; O. Prokop, W. Góhler (red.): Foremische Medizin, Berlin, 1975. 258 J. G. Parks: The epidemiology of fatal bum injuries, „Journal of Forensic Sciences" nr 2/1989, s. 399-406. cił uwagę W. Widy259. Objaw ten dowodzi, że człowiek w czasie działania płomienia był przytomny, gdyż zamykał oczy. Zagadnienie różnicowania obrażeń powstałych za życia z uszkodzeniami pośmiertnymi jest także aktualne w innych przypadkach, np. znalezienia zwłok na torach kolejowych, stwierdzenia urazów czaszkowo-mózgowych, uduszenia gwałtownego itp. Zmiany anatomopatologiczne w przypadkach otruć związkami żrącymi, solami metali ciężkich są tak wyraźne, że często pozwalają na jednoznaczne określenie rodzaju trucizny. W bardzo licznych przypadkach zatruć wymienionymi substancjami żrącymi zmiany uchodzą uwagi obducenta. W innych przypadkach otrucia sekcja nie dostarcza wprawdzie tak konkretnych danych dla rozpoznania trucizny, pozwala jednak na wysunięcie z pewnym prawdopodobieństwem wniosków co do użytych środków toksycznych, np. fosforu, arsenu, tlenku węgla, alkoholu, cyjanków itp. Trucizny pochodzenia roślinnego, zwierzęcego i syntetycznego, np. leki, na ogół nie wywołują widocznych zmian w narządach i tkankach i w związku z tym obraz sekcyjny jest zwykle ujemny260. W każdym przypadku podejrzenia o otrucie należy szczególnie dokładnie poddać badaniom fałdy i zagłębienia błony śluzowej, w których mogą znajdować się pozostałości trucizn. Treść jelit podlega także badaniom, podobnie jak treść żołądka. Na przykład zatrucie fosforem powoduje świecenie treści żołądkowej w ciemności. Dotyczy to również m.in. moczu i krwi (przy truciznach działających na krew). Pomijając już tal i inne metale ciężkie, niektóre trucizny utrzymują się bardzo długo, np. S. Laguna wykrył tlenek węgla w 7 miesięcy po śmierci. W przypadkach dzieciobójstwa wyłaniają się poza określeniem przyczyny zgonu dodatkowe pytania, a mianowicie: czy noworodek urodził się żywy, jak długo żył po urodzeniu i czy był zdolny do życia pozałonowego, a więc czy był dojrzały. Protokół sekcji składa się z 3 zasadniczych części: a) części formalnej, b) opisu przebiegu sekcji, c) opinii sądowo-lekarskiej.
|
WÄ…tki
|