Jak cię złapią, to znaczy, że oszukiwałeś. Jak nie, to znaczy, że posłużyłeś się odpowiednią taktyką.
Hasła dodatkowe przyjmują również postać osobowych, tytułowych oraz korporatywnych, a w katalogach komputerowych występują równolegle obok haseł przedmiotowych.
Postanowienia normy dotyczą tylko -jak dotąd -wyboru hasła osobowego, rozstrzygając sprawy autorstwa i współautorstwa, obligując do stosowania ujednoliconych znaków graficznych dla imienia lub imion autora (przecinek), dopowiedzenia lub dopowiedzeń stosowanych w haśle (średnik/i w nawiasie okrągłym) i określenia rodzaju współpracy (po znaku graficznym kropce wymieniony w skrócie rodzaj współpracy np.. Tłum.;. Przedm.;. Indeks;. Bibliogr.;. Red.;. II.) oraz ustalając zasady pisowni nazw obcojęzycznych. Ponadto w załączniku zredagowane zostały zasady doboru haseł głównych dla dokumentów kartograficznych, muzycznych oraz dźwiękowych. Kartografia opisywana jest pod nazwami autorów: koncepcji, kompilacji, pierworysu bądź twórcy opracowania; dokumenty muzyczne - pod nazwą kompozytora, a dźwiękowe -pod nazwą autora tekstu dla dokumentów mówionych oraz kompozytora dla muzycznych23. 22 Szczegółową analizę rodzajów haseł zob. w licznych pracach M. Lenartowicz: Wybór hasła autorskiego w katalogu alfabetycznym. „Por. Bibliot." 1986 nr 1, s. 15-16; Wybór hasła korporatywnego w katalogu alfabetycznym. „Por. Bibliot." 1986 nr 2, s. 25-26; Forma hasła korporatywnego. „Por. Bibliot." 1986 nr 3, s. 23-24; Forma hasła osobowego. „Por. Bibliot." 1986 nr 4, s. 23-24; Tytuł ujednolicony. „Por. Bibliot." 1986 nr 5, s. 24-25; Pozycje główne i dodatkowe, odsyłacze. „Por. Bibliot." 1986 nr 6 s. 17-18; Dobór elementów opisu bibliograficznego. „Por. Bibliot." 1986 nr 7-8, s. 30-32. ¦"Zob. Hasło osobowe. Wybór i zasady tworzenia w bibliografii narodowej i katalogach Biblioteki Narodowej. Oprać. M. Janowska. Warszawa 1998. Prace Instytutu Bibliograficznego nr 32, s. 57 (zał. 2). . 115 Hasło główne przyjmuje postać nazwy osobowej w przypadkach: 1) jedynego autorstwa (niezależnie od formy zapisu na stronie tytułowej): Racjonalizacja pracy bibliotecznej : problemy, kierunki, metody / Zbigniew Żmigrodzki hasło główne ŻMIGRODZKI, Zbigniew Niech się stanie człowiek : z psychologii etyki / Erich Fromm ; z ang. tł. Robert Saciuk hasło główne FROMM, Erich (1900-1980) Joachima Lelewela Bibliograficznych ksiąg dwoje hasło główne LELEWEL, Joachim Sylwetki literackie z niedawnej przeszłości / przez autora Wspomnień trybunalskich w strefie uwag: Aut. Aleksander Kraushar hasło główne KRAUSHAR, Aleksander24 2) autorstwa uznanego za główne np. na podstawie typograficznego wyróżnienia nazwy w dokumencie, niezależnie od ilości współtwórców lub autora opracowania całości. Bibliografia piśmiennictwa bibliotekarzy Pomorza Szczecińskiego : (dokumenty opublikowane w latach 1986-1995) / oprać. Ewa Gos ; red. Władysław Michnal hasło główne GOS, Ewa hasło dodatkowe fakultatywne MICHNAL, Władysław. Red. 3) autorstwa wymienionego na pierwszym miejscu, jeśli liczba nazw osobowych nie przekracza trzech. Jeżeli autorów jest więcej niż trzech, opis bibliograficzny dokumentu „nie powinien mieć hasła głównego autorskiego", najczęściej przyjmując hasło tytułowe. Zarys dziejów książki / Barbara Bieńkowska, Halina Chamerska hasło główne BIEŃKOWSKA, Barbara hasło dodatkowe CHAMERSKA, Halina Biblioteka fachowa / Edward Assbury, Tadeusz Bru-szewski, Jadwiga Czarnecka hasło główne ASSBURY, Edward hasło dodatkowe BRUSZEWSKI, Tadeusz hasło dodatkowe CZARNECKA, Jadwiga Bibliotekarstwo / red. Zbigniew Żmigrodzki hasło główne BIBLIOTEKARSTWO hasło dodatkowe ŻMIGRODZKI, Zbigniew. Red. Przykłady redagowania haseł dodatkowych: Nędznicy. T. 1-4 / Wiktor Hugo; przeł. Krystyna Byczewska hasło główne HUGO, Victor Marie (1802-1885) hasło dodatkowe fakultatywne BYCZEWSKA, Krystyna. Tłum. 24 Zob. Hasło osobowe..., s. 9. 116 Konsekwencje pragmatyzmu : eseje z lat 1972-1980 / Richard Rorty ; przeł. Czesław Karkowski ; przekł. przejrzał i przedmową opatrzył Andrzej Szahaj hasło główne RORTY, Richard hasło dodatkowe fakultatywne KARKOWSKI, Czesław. Tłum. hasło dodatkowe fakultatywne SZAHAJ, Andrzej. Przedm. Konwersja alfabetów obcych Opracowanie zbiorów obcojęzycznych wymaga przyjęcia jednolitych zasad konwersji pisma25. Konwersja pisma jest to sposób przedstawienia każdego elementu pisma danego języka za pomocą konkretnego zbioru elementów pisma innego języka. Wyróżnia się dwa sposoby konwersji alfabetów: transliterację oraz transkrypcję. Transliteracja jest to konwersja pisma polegająca na graficznym odtwarzaniu liter i znaków specjalnych oraz przestankowych jednego alfabetu przez użycie odpowiadających im znaków i liter innego alfabetu, w razie potrzeby zaopatrzonych w znaki diakrytyczny lub inne umowne, bez konieczności uwzględniania fonetycznych właściwości głosek odpowiadających literom transliterowanym. Znak specjalny jest to znak nieliterowy, określający zjawiska fonetyczne charakterystyczne dla danego języka, np. dla j. greckiego akcent, przydech, puncta diaeresis (znak rozdzielnej wymowy sąsiadujących ze sobą samogłosek), znaki elizji i krasis (znak zlania się samogłosek - końcowej poprzedniego i pierwszej następnego wyrazu). Znak diakrytyczny jest znakiem umownym umieszczanym odpowiednio nad, pod, obok lub pośrodku litery transliterowanej, tworzący wspólnie nową literę. Transkrypcja natomiast jest sposobem graficznego odtwarzania liter jednego alfabetu za pomocą liter innego alfabetu z uwzględnieniem fonetycznych właściwości głosek. Pomimo braku wcześniejszych obligatoryjnych rozstrzygnięć, w bibliografii i bibliotekarstwie stosowano najczęściej transliterację, obecnie norma PN-N-01229, ujednolicająca formę hasła osobowego wyraźnie określa, iż nazwy wyrażone pismem niełacińskim należy poddać konwersji, uwzględniając postanowienia odpowiednich norm transliteracyj-nych: dla alfabetów cyrylickich na alfabet łaciński (PN-83/N-01201, PN-85/N-09122), alfabetu greckiego (PN-72/N-01203), hebrajskiego (PN-74/N-01211) oraz pisma jidysz (PN-74/N-01212). Formy spolszczone do- 25 Por. PN-89/N-01224 Opracowywanie zbiorów informacji o dokumentach, uściślającej definicje konwersji pisma, latynizacji, transliteracji i transkrypcji. Na tamach „Poradnika Bibliotekarza" w numerze 1 oraz 3 z 1998 r. ukazały się popularne artykuły o transliteracji, autorstwa B. Taraszkiewicz. 117
|
WÄ…tki
|