Jak cię złapią, to znaczy, że oszukiwałeś. Jak nie, to znaczy, że posłużyłeś się odpowiednią taktyką.
Oto bowiem za poduszczeniem krla francuskiego cesarz wycofa si z obietnic
poczynionych w sprawie koronacji, jednoczenie za arcyksi Zygmunt, dziki pomocy finansowej Ludwika Xi, spaci zacignity dug i zada zwrotu Alzacji. W Lotaryngii wreszcie wybucho powstanie antyburgundzkie, a na domiar zego rozpoczli wojn podburzeni przez Ludwika Xi Szwajcarzy. Miaa ona dla Karola Zuchwaego przebieg niepomylny. Pobity w dwch bitwach na pograniczu szwajcarskim (Granson i Morat), przerzuci si na pnoc w celu stumienia powstania, ktre wybucho w Lotaryngii i w bitwie pod Nancy straci ycie (1477R). Jego jedyn dziedziczk bya crka, dlatego wytworzya si sytuacja pozwalajca Ludwikowi Xi sign po spadek burgundzki. Udao mu si ten zamiar zrealizowa jednak tylko czciowo, na skutek bowiem maestwa Marii Burgundzkiej z Maksymilianem, arcyksiciem austriackim, trzeba byo si zgodzi na podzia spadku. Francja odzyskaa wic ksistwo Burgundii i Pikardii, reszt natomiast posiadoci pnocnych, a z czasem take na poudniu hrabstwo Burgundii (tzw. Franche-Comte) przejli Habsburgowie. Antagonizm francusko-burgundzki przeksztaci si tym samym w antagonizm francusko-austriacki. Likwidacja apanay Lepiej powiodo si Ludwikowi Xi z apanaem andegaweskim, opanowa go bowiem w caoci, wcielajc do krlestwa francuskiego Andegaweni, Maine i zwizan z nimi poudniow Prowansj. Sukces swj zawdzicza brzmieniu testamentu dalekiego kuzyna Rene, ktry przekazywa mu rwnoczenie swoje pretensje do Krlestwa Neapolu, stwarzajc prawne uzasadnienie pniejszych interwencji francuskich we Woszech. Dziea unifikacji ziem francuskich dokona ostatecznie syn Ludwika Xi - Karol Viii (1483-1498R) przez zalubienie dziedziczki ksistwa Bretanii. W ten sposb prowincje pooone na zachd od Saony, grnej Mozy i wyyny Artois zostay definitywnie zwizane z koron, reprezentujc jedno Francji, ktra podniosa si ze zniszcze wojennych i stawaa si bardziej spoist ni dawniej. Wojna Dwch R w Anglii Tymczasem Anglia zepchnita z kontynentu przeywaa powane wstrzsy wewntrzne. Nieudolny i chorowity krl Henryk Vi da si powodowa kamaryli dworskiej, budzc ostre sprzeciwy ze strony przedstawiciela modszej linii panujcej dynastii - Ryszarda, ksicia Yorku. Udao si Ryszardowi uzyska przewag nad doradcami starszej linii (Lancastrowie) i obj wadz w charakterze protektora, rzdzcego pastwem w imieniu chorego krla. Nie pooyo to jednak kresu walce, ktra przerodzia si w dugoletni (1455-1485R) wojn domow. Od herbw przywdcw zwalczajcych si stronnictw (Lancastrowie - ra czerwona, Yorkowie - ra biaa), zwano j wojn Dwch R. Bya to w gruncie rzeczy walka wielkich rodw feudalnych Anglii o wpywy w krlestwie. Chocia wic cierpia z jej powodu cay kraj, to jednak odbia si ona w sposb specjalnie dotkliwy na losach tej wanie grupy spoecznej. Ulega ona niemal cakowitemu wytpieniu, ci bowiem jej przedstawiciele, ktrzy nie padli na polach bitew, zostali wymordowani przez swoich przeciwnikw. Zmienne koleje wojny przechylay zwycistwo raz na jedn, innym razem na drug stron. Ryszard ks. Yorku poleg wprawdzie ju w 1460 r., zastpi go jednak w charakterze przywdcy stronnictwa starszy syn, ktry w nastpnym roku (1461R) ogosi si krlem pod imieniem Edwarda Iv, pozbawiajc wolnoci Henryka Vi. Zatarg midzy nowym krlem a jego gwnym stronnikiem - hr. Warwickiem - otworzy przed Lancastrami mono powrotu do wadzy. Nie potrafili jednak wykorzysta tej szansy, pozwalajc Edwardowi Iv rozprawi si z Warwickiem. Przyszo im za to drogo zapaci, bowiem zwyciski Edward poleci zamordowa znajdujcych si w jego rkach Henryka Vi i jego syna ksicia Walii (1471R). Ta krwawa rozprawa zapewnia wprawdzie Edwardowi Iv spokojny koniec panowania, jednak nie uchronia kraju od dalszych wstrzsw po jego mierci (1483R). Wwczas to bowiem sign po koron brat zmarego, Ryszard Iii, ktry nie tylko pozbawi ycia prawnych jej dziedzicw, a swoich nieletnich bratankw, ale rozpocz przeladowanie tych wszystkich, w ktrych upatrywa potencjalnych wrogw. Zmobilizowa w ten sposb przeciwko sobie siln opozycj, powodujc wysunicie przez ni kandydatury powinowatego Lancastrw - Henryka Tudora. Rozpoczy si wic znowu zbrojne zapasy, tym razem jednak znacznie krtsze. Ryszard bowiem opuszczony przez wikszo stronnikw poleg w bitwie (1485R) stoczonej z opozycj. Jej zwycistwo pozwolio na obwoanie krlem Tudora pod imieniem Henryka Vii. Przez polubienie crki Edwarda Iv poczy on w swych rkach pretensje obu rywalizujcych rodw i pooy dziki temu kres dugotrwaej wojnie domowej. Ksztatowanie si odrbnoci kulturalnej Anglii Na okres wojny stuletniej i wojny Dwch R przypado ksztatowanie si angielskiej odrbnoci kulturalnej. Zwizane z dziaaniami wojennymi antagonizmy narodowociowe sprawiy, e jzyk francuski utraci swoj dotychczas dominujc rol wrd angielskich klas uprzywilejowanych. Zesza rwnie na plan drugi acina, jako jzyk urzdw. Pierwszym monarch, ktry zacz posugiwa si jzykiem angielskim w oficjalnej korespondencji, by Henryk V. Jzyk angielski sta si jzykiem pimiennictwa. Poeci tej skali co Geoffrey Chaucer (ok. 1340-1400R) czy William Langland (ok. 1330 - ok. 1400R), przyczynili si do przeksztacenia jzyka ludowego w literacki. Oddziaao to bez wtpienia na powstanie jednolitego jzyka (standard English), ktry zepchn w cie rne dialekty. Rwnoczenie w dziedzinie sztuki na obszarze Anglii ulega przeobraeniu gotyk, przybierajc charakterystyczne dla tego kraju, a tak odmienne od kontynentalnych formy (Perpendicular Style - np. katedra w Winchester). W rnych wic dziedzinach w tym czasie zarysowywa si oryginalny wkad Anglii w kultur europejsk.
|
Wątki
|