Jak cię złapią, to znaczy, że oszukiwałeś. Jak nie, to znaczy, że posłużyłeś się odpowiednią taktyką.
Choć obecnie zaleca się, by ilość wapnia w diecie wynosiła
dziennie 800 mg, to większość ekspertów medycznych sądzi, że kobiety po czterdziestce potrzebują od 1000 do 1500 mg wapnia dziennie. Należy pamiętać też, że dawki wapnia przekraczające to dzienne zapotrzebowanie nie zapewniają dodatkowej prewencji. Przeciwnie, zbyt duża dawka może wywołać reakcję toksyczną i dlatego przed zwiększeniem dawek zawsze należy poradzić się lekarza. Podobnie nadmierne przyjmowanie białka nie daje gwarancji zapobieżenia osteoporozie, a raczej ryzyko utraty kości niż wzmocnienia układu kostnego, ^s-^s-s . Jedno z badań kobiet z osteoporozą po menopauzie (Campagnoli, 1990) wykazało, że zrównoważona dieta, z pokarmem bogatym w wapń, zwłaszcza w mleko i produkty 542 Rozdział 11. Późna dorosłość mleczne, przyczynia się do tworzenia się masy kości, l na odwrót, niektóre obyczaje dietetyczne mogą powodować zakłócenie równowagi wapniowej w organizmie. Dotyczy to diety zbyt bogatej w białko, sól kuchenną, wtóknik i kofeinę. Innym szkodliwym czynnikiem może być nadużywanie alkoholu. Wykazano także, że ćwiczenia fizyczne zwalniają proces utraty tkanki kostnej nawet u starszych kobiet, które wcześniej prowadziły siedzący tryb życia. Duże znaczenie w zapobieganiu osteoporozie mają regularne badania me- dyczne, gdyż, jak już wcześniej zaznaczono, dobre samopoczucie fizyczne nie daje jakiejkolwiek gwarancji, że w organizmie nie zachodzi proces osteoporozy. Jest dostępnych wiele metod diagnozowania osteoporozy, np. prześwietlenie i urządzenia pozwalające na ocenę stanu utraty kości. Takie postępowanie dia- gnostyczne stanowi często element rocznej oceny stanu zdrowia kobiet powyżej 25. roku życia. Pacjentom z osteoporozą lekarze zwykle przepisują wysokie dawki wapnia i witaminę D. Na ogół opóźnia to tempo utraty kości, ale nie powoduje uformowania się nowej kości. U kobiet może też być stosowany estrogen, który zwalnia tempo zanikania kości. Ale, jak już wcześniej ostrzegaliśmy, estrogen może dawać niekorzystne skutki uboczne i dlatego każda pacjentka powinna się znajdować pod staranną kontrolą. Mężczyznom z osteoporozą podaje się hormon męski testosteron, gdyż stymuluje on wzrost tkanki kostnej. Zarówno kobietom, jak i mężczyznom lekarze zwykle usilnie zalecają pełnowartościową dietę, jak też program ćwiczeń wzmacniających mięśnie podtrzymujące osłabione kości. FIZYCZNY DOBROSTAN W CZASIE PÓŹNEJ DOROSŁOŚCI W całej książce podkreślaliśmy znaczenie właściwego odżywiania i utrzymywania się w odpowiednim stanie fizycznym dzięki regularnym ćwiczeniom. Rozważania te są ważne dla dobrostanu fizycznego w ciągu całej dorosłości, a zwłaszcza w starszym wieku. Generalnie wiadomo, że dobrze zrównoważone posiłki i regularne ćwiczenia fizyczne pomagają w opóźnianiu procesów starzenia się i przedłużają życie jednostki (Arking, 1991; Beychok, 1991; Cesario i Hollander, 1991; Fries, 1990). Potrzeby pokarmowe starszych osób nie różnią się w istotny sposób od potrzeb młodych dorosłych. Główne zmiany obejmują szybkość i dokładność trawienia i wchłaniania, tolerancję glukozy, wykorzystanie białka, tłuszczu, wapnia i witaminy Bi oraz pogorszenia się łaknienia. Obniżony metabolizm i niższy poziom aktywności starszych osób sprawiają, iż ich ogólne kaloryczne zapotrzebowanie jest mniejsze (Fries, 1990; Krause, 1984; Kunkel, 1991). W jednym z badań (Johnson, 1992) oceniono dietetyczne nawyki starszych osób białych i pochodzenia afroamerykańskiego, w tym też 100-latków. W porównaniu z młodszymi generacjami 100-latki regularniej spożywali śniadania, unikali diety powodującej spadek wagi i dużą chwiejność wagi ciała, zjadali więcej warzyw, jak też przestrzegali zaleceń swych lekarzy i rodziny, a nie poddawali się nowinkom dietetycznym propagowanym przez media, byli też mniej skłonni do spożywania pokarmów o niskiej zawartości tłuszczu. Starsi Afroamerykanie płci męskiej zdecydowanie mniej chętnie od osób białych zażywali witaminy lub suplementy mineralne bądź jedli codziennie śniadania. Starsi mężczyźni pochodzenia afroamerykańskiego spożywali też więcej słodyczy i tłuszczów niż afroamerykańskie kobiety, biali mężczyźni i białe kobiety. Wysokie ryzyko żywieniowe, zwłaszcza u Afroamerykanów, łączyło się z gorszym zdrowiem fizycznym i psychicznym oraz z upośledzeniem podstawowych czynności życiowych. Powyższe dane sugerują, że starsi ludzie stanowią część populacji o wyraźnym dietetycznym ryzyku. Ocenia się, że w Stanach Zjednoczonych ponad potowa populacji starszych osób cierpi z powodu nieodpowiedniego odżywiania i, co jest zadziwiające, Rozwój fizyczny i umysłowy 543 --.; •• • ^- - '.^.'•' ' • osoby, które są najbardziej zagrożone, to ludzie samotni, mający ułomności ograniczające ich ruchliwość, wykazujący zaburzenia psychiczne i bardzo starzy (Manson i Shea, 1991). Istnieje kilka przyczyn nieprzestrzegania przez ludzi starszych właściwej diety. Jeśli żyją oni samotnie, to mają stabą motywację bądź w ogóle brak im chęci do przygotowywania
|
WÄ…tki
|