Jak cię złapią, to znaczy, że oszukiwałeś. Jak nie, to znaczy, że posłużyłeś się odpowiednią taktyką.
Nie dają one ¦1nHk jasnego obrazu procesów przystosowawczych, ich dynamiki
czy też objawów nieprzystosowania. Jedni badacze stwierdzają, że defekt wzroku stanowi bezpośrednią przyczynę trudności przystosowawczych (E. Foulke, M. Norris, B. Bateman), inni upatrują ją" w środowisku społecznym, w którym wzrasta i przebywa niewidom> (Th. Cutstorth, E.L. Cowen, H.Y. Kim). Charakterystyki zachowania niewidomych są jednak bardzo zróżnicowane, a często przybierają krańcowy charakter. Zawierają stwierdzenia występowania dużycl|_ opóźnień oraz trudności w niezależnym funkcjonowaniu (M. Norris, C. Scherif), albo stosunkowo dobrego przystosowania, o ile środoi wisko społeczne nie przeszkadzało w jego kształtowaniu {I.F. Lukor M. Whiteman, R. Schindele). Wspomniane kierunki badań dotyczyły niewidomych dzieci i dorosłych. Rzadziej natomiast podejmowany jest problem przystosował nia społecznego niewidomej młodzieży, a przecież właśnie okres dojrzewania stanowi dodatkowe obciążenie dla jednostek wzrastających w warunkach upośledzenia lub braku wzroku. Jak podaje EF Wright (1965) uświadomienie sobie przez dorastających niezmienność w zakresie wad fizycznych, uderza silnie w ich dotychczasowy stan samooceny, zaniżając ją często nadmiernie. Rozumienie, a niekiedF | wyolbrzymienie ograniczeń związanych z niepełnosprawnością możl być przyczyną trudności młodzieży niewidomej w przystosowaniu społecznym. f* Przegląd literatury tyflologicznej pozwolił wyodrębnić dwa nura badań nad procesem przystosowania się dorastającej młodzieży. Jeden z nich koncentruje się wokół charakterystyki poziomu i rodzaju przystif-sowania osobistego obejmując badania osobowości i dojrzałości emj 1 cjonalnej (D.H. Morgan, M.K. Bauman, D.H. Warren), inne dotyczą samooceny i obrazu ,ja" (C. Sherif, M. Zunich i B. Ledwith) orif*-reakcji na frustrację (Z. Sękowska, T. Majewski, E. Bendych, J Ossowski). Drugi nurt badań obejmuje problematykę przystosowania społecznego Badacze koncentrujący się na procesie uspołecznienia miodzie;]^ niewidomej stwierdzali, że albo nie ma różnic pod tym względem między niewidomymi i widzącymi, albo też takie występują w sfer7" dojrzewania społecznego bądź cechach uspołecznienia (M.K. Baum; 1969, Y.H. Kim 1970, A. Schmidt 1978, Z. Sękowska 1978). Badania dotyczyły jednak nie tyle aktywności i przejawów zachowania, ile pomiaru rozwoju społecznego młodzieży. ¦ Zasygnalizowane badania młodzieży z defektem wzroku nie ujmują jednak podstawowego zagadnienia: jak konkretnie w różnych dziedzi- Inach życia codziennego funkcjonuje dorastający niewidomy. Jaka jest jego ogólna zaradność życiowa, stopień osobistej niezależności i przystosowania społecznego. Osiągnięcie maksymalnej dojrzałości w tym ¦okresie jest celem rewalidacji. Taki też cel stawia sobie szkoła odstawowa dla dzieci niewidomych. Wymienione tu problemy motywowały podjęcie badań nad zagadnieniem przystosowania młodzieży, ntak z punktu widzenia teorii rewalidacji, jak i potrzeb społecznych, to bnaczy oceny skuteczności zabiegów rewalidacyjnych podejmowanych w ośrodkach szkolno-wychowawczych. Wciąż jeszcze brakuje inicja-fyw i eksperymentów weryfikujących zmiany w tym zakresie, mogące Przyczynić się do efektywniejszego niż dotychczas przygotowania młodzieży do niezależnego i aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym. Problem oceny stopnia przystosowania młodzieży jest szczegól-łie ważny w okresie, gdy niewidomy chłopiec czy dziewczyna kończy pierwszy etap rewalidacji społecznej w szkole podstawowej i staje orzed wyborem kierunku dalszego kształcenia przysposabiającego do ławodu, związanego niejednokrotnie z koniecznością przejścia do 'zkoły dla widzących. Praca ta jest próbą odpowiedzi na następujące pytania: czym charakteryzuje się zachowanie przystosowawcze młodzieży niewidomej rewalidowanej w specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych; jakie czynniki wyznaczają proces aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym; czy w procesie przystosowania osobistego i społecznego występują zaburzenia w zachowaniu uczniów niewidomych; \- czy dotychczasowy system rewalidacji w ośrodkach szkolno-wychowawczych zapewnia dostateczne warunki dla rozwoju poprawnych form zachowania przystosowawczego. J Odpowiedzi na wymienione pytania, oparte na wynikach badań empirycznych obejmujących młodzież ze wszystkich w kraju ośrodków %kolno-wychowawczych dla dzieci niewidomych, będą pewnego ro-|.aju weryfikacją realizowanego w nich procesu rewalidacji społecznej. .Czy w systemie integracyjnego kształcenia dzieci niewidomych łiągane są analogiczne bądź wyższe wyniki, można będzie stwierdzić czy też objawów nieprzystosowania. Jedni badacze stwierdzają, że defekt wzroku stanowi bezpośrednią przyczynę trudności przystosowawczych (E. Foulke, M. Norris, B. Bateman), inni upatrują jjf w środowisku społecznym, w którym wzjasta i przebywa niewidomj (Th. Cutstorth, E.L. Cowen, H.Y. Kim). Charakterystyki zachowania niewidomych są jednak bardzo zróżnicowane, a często przybierajćr krańcowy charakter. Zawierają stwierdzenia występowania dużycłj_ opóźnień oraz trudności w niezależnym funkcjonowaniu (M. Norris. C. Scherif), albo stosunkowo dobrego przystosowania, o ile środoi wisko społeczne nie przeszkadzało w jego kształtowaniu (I.F. LukoH M. Whiteman, R. Schindele).
|
WÄ…tki
|