Jak cię złapią, to znaczy, że oszukiwałeś. Jak nie, to znaczy, że posłużyłeś się odpowiednią taktyką.
"Podsumowując, możemy powiedzieć, że w tym celu, aby można było stosować matematyczny formalizm do rozumienia fizycznego wszechświata, musimy założyć, że wszechświat jest logiczny." 106 Należy pamiętać, że teoria fizyczna nie jest po prostu matematy- ką, zawsze dodaje ona do matematyki "wymiar semantyczny". W zmatematyzowanej teorii fizycznej przejrzysty schemat matematyczny zastępuje nieprzezroczystą rzeczywistość zjawisk fizycznych; "model czyni rzeczywistość operacyjnie intelligibilną, a schemat fizycznie znaczącym". "Prawda w fizyce nie jest dana, lecz staje się." W metodzie fizyki mamy do czynienia z pewnego rodzaju zamkniętym kołem. Z jednej strony, przyjmujemy - w gruncie rzeczy a priori - pewne struktury teoretyczne (np. zasady wariacyjne, lub zasady zachowania). W świetle tych struktur interpretujemy dane empiryczne. Jak wiadomo, nie ma gołych danych empirycznych; "sięgamy do przedmiotu jedynie poprzez teoretyczną interpretację". Z drugiej jednak strony, teorie w jakimś sensie weryfikuje się przez dane doświadczenia. W przypadku teorii, która odniosła sukces, Ladriere mówi o "rezonansie" struktury teoretycznej z danymi empirycznymi. W fizyce weryfikacja empiryczna jest oczywiście niezbędna, ale - zdaniem Ladriere'a - znaczenie (meaning) nie tkwi w weryfikacji, lecz w "teoretycznym akcie ustanowienia". W tym akcie odtwarza się współzależność i współpowiązanie (interconnectivity, concatenation) zjawisk. "Terminy teoretyczne są powiązane przez wiążące je operacje", które traktuje się jakby przedstawiały one współzależności pomiędzy zjawiskami. Znaczenie jest generowane przez uchwycenie tego "operacyjnego ruchu" jako przedstawiającego działanie przyrody "w jej wewnętrznej naturze". "Operacje dokonywane wewnątrz fizycznej teorii posiadają potencjalną moc eksplorowania nieznanego świata, ponieważ logika, która -jak się zakłada -jest immanentna w przyrodzie - może zostać odtworzona w abstrakcyjnym schemacie aktu rekonstrukcji." 3. Fizyka i ontologia Powyżej przedstawione analizy wskazują na istnienie jakiegoś metafizycznego związku pomiędzy myśleniem matematycznym a logika immanentna w świecie zjawisk. Metoda fizyki sugeruje 107 ontologiczną hipotezę, zgodnie z którą winniśmy oczekiwać, że obiekty fizyczne posiadają cechy "zaprojektowane" przez teorię. Ladriere uważa, iż "poza gołymi zjawiskami rzeczy ukrywa się głębsze znaczenie, które można ujawnić za pomocą artykulacji zgodnej (consonanf) z wewnętrzną strukturą immanentna w tym, co się przejawia [w zjawiskach]". Struktura ta ma naturę logiczną nie tylko w tym sensie, że jest zbiorem reguł rządzących naukowym dyskursem, ale przede wszystkim w tym sensie, że ujawnia ona logiczną naturę rzeczywistości. "W ten sposób Logos jest również ontologia". Ostatni cytat pochodzi od Ladriere'a i ujawnia przekonanie tego autora, że ten sam Logos działa w ludzkim formalnym rozumowaniu i w konstytuowaniu fizycznej rzeczywistości. Dzięki temu człowiek przy pomocy metody naukowej może rozumieć świat. ROZDZIAŁ 10 ŹRÓDŁA KRYZYSU 1. W filozofii nauki panuje dziś dosyć dziwna sytuacja. Z jednej strony dyscyplina ta może się poszczycić niezwykłym stopniem spe- cjalizacji i bardzo zaawansowanymi - zarówno pod względem logicz- nej precyzji, jak i intelektualnego wyrafinowania - dociekaniami; z drugiej jednak strony powszechnie mówi się o kryzysie, w jaki za- brnęła filozofia nauki końca naszego stulecia. I mało kto twierdzi, że jest to kryzys wzrostu. Wielu ludzi źródło tej dziwnej sytuacji widzi w ciągle rosnącym rozdziale pomiędzy filozofią nauki a samą nauką
|
WÄ…tki
|