Jak cię złapią, to znaczy, że oszukiwałeś. Jak nie, to znaczy, że posłużyłeś się odpowiednią taktyką.
W szczególnej sytuacji
znajdowa³a siê NRD, która bez wsparcia innych pañstw obozu mog³a zostaæ wch³oniêta przez RFN. Pañstwa te now¹ politykê wschodni¹ uzna³y za manewr taktyczny zmierzaj¹cy do rozbicia obozu socjalistycznego przez kolejne wy³uskiwanie zeñ poszczególnych cz³onków. W dniach 8 -10 II,1967 r., na proœbê strony polskiej, w Warszawie zorganizowano naradê ministrów spraw zagranicznych pañstw cz³onkowskich Uk³adu Warszawskiego. Minist- rowie Polski, NRD i ZSRR dowodzili, ¿e normalizacja stosunków z RFN winna byæ uzale¿niona od tego, czy pañstwo to stwierdzi niewa¿noœæ uk³adu monachijskiego z 1938 r., uzna natomiast granicê na Odrze i Nysie £u¿yckiej, istnienie NRD. Postulowano, by zachowaæ wspóln¹ postawê wobec RFN, jednak przedstawiciele innych pañstw nie podzielali tej opinii. Rumuni dowodzili, ¿e nawi¹zanie stosunków dyplomatycznych z Bonn nie godzi w jednoœæ obozu socjalistycznego. Stosunki pomiêdzy PRL a Rumuni¹ uleg³y powa¿nemu och³odzeniu. Gomu³ka uzyska³ natomiast poparcie dla swych koncepcji ze strony Czechos³owacji, Bu³garii, NRD, Wêgier i ZSRR. Polska odnowi³a uk³ady o przyjaŸni i pomocy z Czechos³owacj¹ i Bu³gari¹ oraz podpisa³a po raz pierwszy taki uk³ad z NRD. Do tego czasu przywódcy PRL liczyli na podpisanie traktatu pokojowego z obydwoma pañstwami niemiec- kimi. W 1967 r. idea ta wydawa³a siê ju¿ nierealna. Uk³ad z Wêgrami przed³u¿ono 16 V 1968 r., a z Rumuni¹ dopiero 12 XI 1970 r. We wrzeœniu 1967 r. z wizyt¹ do Polski przyby³ prezydent Francji gen. Charles Gaulle. Przywódca ten popiera³ prawo Polski do Ziem Odzyskanych. D³u¿sze przemówienie wyg³osi³ w Katowicach. Przemawiaj¹c w Zabrzu 411 powiedzia³ on: "Niech ¿yje Zabrze, miasto najbardziej œl¹skic ze wszystkich miast œl¹skich, a tym samym najbardziej polskie ze wszystkich polskich miast." De Gaulle odwiedzi³ te¿ Gdañsk. 1 III 1968 r. Rada Koœcio³ów Ewangelickich w RFN wyst¹pi³a z nowym studium na temat "Zadania pokojowe Niemców". W tym samym miesi¹cu dzia³aj¹ca od 1966 r. grupa dzia³aczy katolickich RFN (tzw. "Bernsberger Kreis"), og³osi³a w³asne tezy i przemyœlenia. Mówiono w nich o odpowiedzia- lnoœci Niemców za pokój w Europie i o koniecznoœci porozumienia z Polaka- mi, nawet za cenê strat terytorialnych. W tym samym duchu toczy³y siê obrady XIII Zjazdu SPD w marcu 1968 r. Wszystko wskazywa³o na to, ¿e w 1968 r. mo¿e dojœæ do zasadniczych rozmów polsko-zachodnioniemieckich. Wydarzenia sierpniowe w Cze- chos³owacji spowodowa³y, ¿e do tego nie dosz³o. W 1969 r. konflikt uleg³ z³agodzeniu. Jednoczeœnie 28 IX 1969 r. w RFN utworzono nowy rz¹d opieraj¹cy siê na koalicji SPD i FDP, na czele którego sta³ osobiœcie Brandt. Rz¹d ten podj¹³ rozmowy na szersz¹ skalê. W³adze Polski tek¿e by³y ju¿ zdecydowane na podjêcie rokowañ, jednak Brandt postanowi³ poprzedziæ je rokowaniami z ZSRR. Trwa³y one do sierpnia 1970 r. Dnia 12 VIII 1970 r. w Moskwie popisano uk³ad o wzajemnych stosunkach pomiêdzy RFN i ZSRR. W styczniu 1970 r. w RFN przebywa³a delegacja polska z ministrem handlu zagranicznego Januszem Burakiewiczem na czele. By³ to pierwszy cz³onek rz¹du PRL przebywaj¹cy z oficjaln¹ wizyt¹ w tym kraju. W czerwcu tego¿ roku parafowano umowê o obrocie towarowym i wspó³pracy gospodar- czej pomiêdzy PRL i RFN na lata 1970 -1974. Podpisanie umowy zale¿a³o od zgody pañstw EWG. Podpisano j¹ dopiero 15 X 1970 r. W czerwcu w Polsce bawi³a delegacja rz¹du RFN z min. K. Schillerem na czele. Wziê³a ona udzia³ w XXXIX Miêdzynarodowych Targach w Poznaniu. Rozmowy polityczne podjêto dopiero 5 II 1970 r. Delegacji polskiej przewodniczy³ wiceminister spraw zagranicznych Józef Winiewicz, a niemiec- kiej podsekretarz stanu w boñskim MSZ Ferdinand Duckwitz. Strona polska zmierza³a do podpisania uk³adu o pe³nej normalizacji stosunków pomiêdzy obydwoma pañstwami bior¹c za punkt wyjœcia umowê poczdamsk¹. Nato- miast strona niemiecka zabiega³a o podpisanie deklaracji o wyrzeczeniu siê przemocy we wzajemnych stosunkach i wzajemne uznanie de iure. Sprawy granicy, odszkodowañ, wspó³pracy starano siê odsun¹æ na inny termin. Podejmowano natomiast zabiegi w celu rozszerzenia akcji ³¹czenia rodzin, uznania mniejszoœci niemieckiej w Polsce itp. Rokowania toczy³y siê w kilku rundach: w lutym (5 - 6), marcu (9 -11 ) i kwietniu (22 - 24) w Warszawie oraz w czerwcu (8 - 10) w Bonn, w lipcu (23 - 25) ponownie w Warszawie i w paŸdzierniku (5 - 7) w Bonn. W wielu kwestiach z trudem dochodzono do porozumienia; rokowania parê razy znalaz³y siê w impasie. Ostatnia runda 412 rozmów odby³a siê w Warszawie w dniach 2 -14 XI 1970 r. Podsekretarza stanu F. Duckwitza zast¹pi³ wiceminister Paul Frank. W ostatniej fazie do rozmów w³¹czyli siê ministrowie S. Jêdrychowski i W. Scheel. W dniu 18 XI 1970 r. uk³ad zosta³ parafowany. Uroczyste podpisanie nast¹pi³o w War- szawie w dniu 7 XII 1970 r. Do Warszawy przyby³ kanclerz W. Brandt. By³a to pierwsza w historii pokojowa wizyta kanclerza niemieckiego w Polsce. Brandt wywar³ na Polakach du¿e wra¿enie i zyska³ ich uznanie. Uk³ad sk³ada siê z preambu³y i piêciu artyku³ów. W preambule przypo- mniano napaœæ Niemiec hitlerowskich na Polskê w 1939 r. i jej skutki, wskazywano, ¿e w ci¹gu 25 lat, jakie up³ynê³y od zakoñczenia wojny, w obu pañstwach wyros³o nowe pokolenie, któremu nale¿y zapewniæ pokojow¹ przysz³oœæ i oœwiadczono, ¿e celem obu rz¹dów jest d¹¿enie do umocnienia pokoju. W art. I stwierdzono, ¿e ustalona w Poczdamie linia graniczna na Odrze i Nysie £u¿yckiej stanowi zachodni¹ granicê Polski, potwierdzono nienaru- szalnoœæ istniej¹cych granic teraz i w przysz³oœci i zobowi¹zano siê do wzajemnego poszanowania integralnoœci obu pañstw. Obie strony oœwiad- czy³y, ¿e nie maj¹ ¿adnych roszczeñ terytorialnych wobec siebie oraz ¿e nie bêd¹ takich roszczeñ wysuwaæ w przysz³oœci. W art. II strony zobowi¹za³y siê do rozstrzygania wszystkich kwestii spornych w drodze pokojowej, zgodnie z celami i zasadami sformu³owanymi w Karcie Narodów Zjed- noczonych. W art. III obie strony zobowi¹za³y siê do podejmowania dalszych kroków zmierzaj¹cych do pe³nej normalizacji i wszechstronnego rozwoju wzajemnych stosunków. W art. IV obie strony stwierdza³y, ¿e obecny uk³ad nie narusza umów wczeœniej zawartych przez oba pañstwa. W art. V stwierdzono, ¿e uk³ad podlega ratyfikacji i wejdzie w ¿ycie dopiero w dniu wymiany dokumentów ratyfikacyjnych. Strona polska traktowa³a ten dokument jako uk³ad o podstawach nor- malizacji stosunków pomiêdzy Polsk¹ i RFN, natomiast strona niemiecka jako uk³ad o wyrzeczeniu siê przemocy. Strona polska nie uzna³a faktu istnienia w Polsce mniejszoœci niemieckiej. Zgodzi³a siê natomiast na kontynuowanie akcji ³¹czenia rodzin. Sprawa ta zosta³a uregulowana infor- macj¹ rz¹du PRL z 18 XI 1970 r. Uk³ad spotka³ siê z ostr¹ krytyk¹ opozycji w RFN. Partie rz¹dz¹ce (SPD,
|
WÄ…tki
|