Jak cię złapią, to znaczy, że oszukiwałeś. Jak nie, to znaczy, że posłużyłeś się odpowiednią taktyką.
Terminologia i definicje 79 W literaturze stosowane są zamiennie takie terminy, jak: oligofrenia (oligos - mały, phren - dusza, umysł, z j. greckiego), niedorozwój umysłowy, ograniczenie umysłowe, upośledzenie umysłowe, niższa sprawność umysłowa, globalna dysfunkcja intelektualna, opóźnienie rozwoju umysłowego. Pojęcie "upośledzenie umysłowe" powinno być, zdaniem wielu autorów, używane jakonadrzędne w stosunku do terminów: "niedorozwój umysłowy" (inaczej "oligofrenia'' lub "ograniczenie umysłowe") oraz do terminu "otępienie'-' (inaczej "demencja"). "Upośledzenie umysłowe jest to stan charakteryzujący się istotnie niższym od przeciętnego ogólnym poziomem funkcjonowania intelektualnego. i zaburzeniami w zakresie przystosowania się. Zaburzenia w przystosowaniu przejawiają się w postaci zaburzeń w zakresie dojrzewania, uczenia się i (lub) przystosowania społecznego" 1. Jako istotne odchylenie od przeciętnej przyjmuje się, zgodnie z ustaleniami Światowej Organizacji Zdrowia 2, odchylenie większe od dwóch od 1 Upośledzenie umyslowe (pod red. K. Kirejczyka). Warszawa 1981 PWN, s. 67. Ą A. M. Clarke, A.. D. B. Clarke Upośledzenie um7~stowe. Op. cit. 79 4 chyleń standardowych w większości stosowanych testów inteligencji, a iloraz inteligencji ma wówczas wartość poniżej 70 (tab. 1). Rozpoznajemy więc upośledzenie umysłowe dziecka w przypadku, gdy: a) poziom funkcjonowania procesów orientacyj~no-poznawczych, intelektualnych i wykonawczych jest istotnie niższy od przeciętnego, Tabela 1 Klasyfikacja stopni rozwoju umystowego" Pozycja Ilorazy inteligencji I w Mię- Nomen- Odchyle- _ Klasyfi- dar° nie stan- L. Ter- Stopień rozwoju dowej klatura kacja dardowe man, D. Wech- mnYsłowego ~as~ psychia- kliniczna (S) M. Mer- sfer kacji iryczna rill Chorób Powyżej powyżej powyżej bardzo wysoka inteli- - 80 -I-3S 148 146 gencja J od -ł-28 132-147 131-145 wysoka inteligencja - prawidło- do -f-38 norma ~ wy rozwój od -~18 117-131 116-130 inteligencja powyżej - umysłowy do ~-28 j przeciętnej od -18 84 -116 85-115 przeciętna inteligen- - do ~-18 cja od -28 68-83 70-84 inteligenejaniższaniż 310 stupiditas pograni- do -18 przeciętna physio- cze normy logica - od -38 52 -67 55-69 upośledzenie w stop- 311 debilitas lżejsze do -28 niu lekkim mentalis upośle- dzenie od -48 36-51 40-54 upośledzenie w stop- 312 imbecili- głębsze do -38 niu umiarkowanym tas upośle- od -58 20-35 -39 upośledzenie w stop- 313- dzenie do -48 niu znacznym poniżej 58 0-19 - upośledzenie w stop- 314 idiotia niu głębokim * Klasyfikacja ta znajduje się w VIII rewizji Międzynarodowej Klasyfikacji Przyczyn Chorób i Zgonów; przyjęta została przez kwiatową Organizację Zdrowia jako obowiązująca we wszystkich krajach. b) poziom dojrzałości społecznej, tempo nabywania wiadomości i umie jętności są niższe niż u większości jego rówieśników wychowujycvui~ się w tym środowisku. "To ostatnie określenie - zwraca uwag; J. Kostrzewski i I. Wald 1 - jest szczególnie użyteczne dla psychologa klinicznego. Pozwala ano bowiem na odróżnienie niedorozwoj u umysłowego od zaniedbania pedagogicznego (...) Jeżeli bowiem wykażemy, że tempo uczenia się dziecka i jego wyuczalność są takie same -jak jego prawidłowo rozwijających się rówieśników pochodzących z tego samego środowiska, wówczas mimo niskiego ilorazu inteligeneji (II) rozpoznamy zaniedbanie pedagogiczne i środowiskowe przy ogólnie prawidłowym rozwoju intelektualnym". 81 Upośledzenie umysłowe rozpoznawane od urodzenia, mimo prawidłowych warunków wychowawczych, określane jest terminem "niedorozwój umysłowy". Upośledzenie umysłowe powstałe po 3roku życia, którego istotą jest "postępujące obniżanie się zarówno ilorazu, jak i wieku inteligencji, tj. postępujące obniżanie się poziomu funkcjonowania intelektualnego, regresja w poziomie funkcjonowania" 2 określane jest terminem "otępienie". J. Kostrzewski i I. Wald proponują nazwać okresowym "zahamowaniem rozwoju intelektualnego" takie przypadki, w których rozwój intelektualny dziecka przebiegał do pewnego okresu prawidłowo, tzn. że jego wiek inteligencji wzrastał systematycznie, lecz wskutek określonego czynnika patogennego nastąpiło zatrzymanie wzrostu wieku inteligencji. Oznacza to, że w kolejnych latach pozostawał na tym samym poziomie. Natomiast po tym okresie zastoju w dalszych badaniach notowano ponowny wzrost wieku inteligencji. Terminem "obniżenie sprawności intelektualnych" autorzy ci określają takie przypadki zahamowania rozwoju umysłowego, w których poziom intelektualny jest niższy niż poprzednia (o jedno lub dwa odchylenia standardowe). Termin "opóźnienie rozwoju intelektualnego" proponują używać w przypadku, gdy aktualny rozwój umysłowy nie odpowiada wiekowi życia, ale gdy nie można ustalić czy na pewno jest to przypadek upośledzenia czy też nie, ponieważ: a) dziecko wymaga dalszej obserwacji, b) jest bardzo zaniedbane środowiskowo, co maże stwarzać pozory upośledzenia umysłowego, c) jest w złym stanie fizycznym lub przebyło niedawna chorobę uszkadzającą c.u.n. Nie wia I Upośledzenie umysioule. Op. cit., s. 66. Q Ibidem, s. 68. s Psychologia xl~ntezna
|
WÄ…tki
|